NMMS परीक्षा (National Means-cum-Merit Scholarship Scheme Exam)**
मराठीमध्ये सविस्तर आणि सोपी माहिती दिली आहे.
ही परीक्षा विशेषतः **इयत्ता 8वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी** खूप महत्वाची आहे कारण यात **शिष्यवृत्ती (Scholarship)** मिळते जी पुढील शिक्षणात उपयोगी पडते.
—
## 🏫 **NMMS म्हणजे काय?**
**NMMS (National Means-cum-Merit Scholarship Scheme)**
➡️ ही परीक्षा **भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयामार्फत (MHRD)** घेतली जाते.
➡️ या योजनेचा उद्देश आहे —
**गरजू पण हुशार विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत देऊन शिक्षण पुढे सुरू ठेवण्यास प्रोत्साहन देणे.**
—
## 🎯 **NMMS परीक्षेचे उद्दिष्ट**
* गरजू व प्रतिभावान विद्यार्थ्यांची निवड करणे.
* 8वी नंतर शिक्षण सोडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना थांबवणे.
* आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल पण हुशार विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देऊन मदत करणे.
—
## 👩🎓 **पात्रता (Eligibility)**
1. **शैक्षणिक पात्रता:**
* विद्यार्थी **इयत्ता 8वी** मध्ये शिकत असावा.
* 7वीत **किमान 55% गुण (SC/ST साठी 50%)** असणे आवश्यक.
2. **कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न:**
* विद्यार्थ्याच्या कुटुंबाचे **वार्षिक उत्पन्न ₹3,50,000/- पेक्षा कमी** असावे.
3. **शाळा:**
* विद्यार्थी **सरकारी, जिल्हा परिषद, अनुदानित किंवा स्थानिक संस्था चालवत असलेल्या शाळेत** शिकत असावा.
—
## 🧾 **परीक्षेचे स्वरूप (Exam Pattern)**
NMMS परीक्षा दोन भागांत घेतली जाते 👇
| पेपर | नाव | विषय | प्रश्नसंख्या | गुण | वेळ |
| —- | ——- | ———————— | ———— | — | ——— |
| 1 | **MAT** | Mental Ability Test | 90 | 90 | 90 मिनिटे |
| 2 | **SAT** | Scholastic Aptitude Test | 90 | 90 | 90 मिनिटे |
👉 **एकूण गुण:** 180
👉 **एकूण वेळ:** 3 तास
👉 **प्रश्न प्रकार:** बहुपर्यायी (Multiple Choice Questions)
👉 **निगेटिव्ह मार्किंग नाही.**
—
### 🧠 **MAT (Mental Ability Test) मध्ये विचारले जाणारे विषय:**
* Series (क्रम)
* Odd One Out (वेगळा शोधा)
* Coding–Decoding
* Analogy (साम्य)
* Arithmetic reasoning
* Mirror image, Pattern, Diagram based questions
—
### 📚 **SAT (Scholastic Aptitude Test) मध्ये विचारले जाणारे विषय:**
* गणित
* विज्ञान
* समाजशास्त्र (इतिहास, भूगोल, नागरीशास्त्र, अर्थशास्त्र)
हे विषय महाराष्ट्र राज्याच्या **7वी व 8वीच्या अभ्यासक्रमावर आधारित** असतात.
—
## 💰 **शिष्यवृत्ती रक्कम**
* निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना **दरवर्षी ₹12,000/-** (म्हणजे दरमहा ₹1,000/-) शिष्यवृत्ती दिली जाते.
* ही रक्कम **इयत्ता 9वी ते 12वी** पर्यंत मिळते.
—
## 🗓️ **परीक्षेची वेळ**
* अर्ज भरायची वेळ: **ऑगस्ट – सप्टेंबर**
* परीक्षा घेतली जाते: **डिसेंबर – जानेवारी**
* निकाल: **मार्च – एप्रिल**
—
## 🌐 **अर्ज प्रक्रिया**
* अर्ज **ऑनलाइन भरला जातो**.
* महाराष्ट्रातील विद्यार्थी **[www.mscepune.in](http://www.mscepune.in)** या संकेतस्थळावरून अर्ज करू शकतात.
* अर्ज शाळेतून सामूहिक पद्धतीने केला जातो.
—
## 📖 **तयारी टिप्स**
1. 7वी व 8वीचा अभ्यासक्रम नीट वाचा.
2. दररोज थोडा वेळ MAT च्या तर्कशक्ती प्रश्नांसाठी द्या.
3. मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका सोडवा.
4. गणित आणि विज्ञानात फॉर्म्युला आणि संकल्पना स्पष्ट ठेवा.
5. वेळेचे नियोजन (Time management) शिका.
—
## 🏆 **फायदे**
* दरवर्षी ₹12,000 ची शिष्यवृत्ती.
* सरकारी ओळख मिळते.
* पुढील स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी आत्मविश्वास वाढतो.
* विद्यार्थ्यांना शिक्षण पुढे चालू ठेवण्यासाठी आर्थिक मदत मिळते.
SAMPLE QUESTION SET
**NMMS परीक्षेसाठी एक छोटा नमुना प्रश्नसंच (Sample Practice Set)** दिला आहे.
हे प्रश्न **मराठी माध्यमातील 8वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी** आहेत आणि **MAT** व **SAT** दोन्ही भागांचा समावेश आहे.
—
## 🧠 **भाग 1 – MAT (Mental Ability Test)**
1. मालिकेत पुढील संख्या कोणती येईल?
2, 6, 12, 20, 30, ?
a) 36
b) 40
c) 42
d) 44
2. ‘मुलगा’ : ‘वडील’ :: ‘मुलगी’ : ?
a) आई
b) मावशी
c) बहीण
d) काकू
3. जर A = 1, B = 2, C = 3 असेल, तर “BAD” = ?
a) 6
b) 7
c) 8
d) 9
4. 1, 4, 9, 16, 25, ?
a) 30
b) 36
c) 49
d) 64
5. एका आरशात 6:30 वाजताचे प्रतिबिंब कोणत्या वेळेला दिसेल?
a) 5:30
b) 6:30
c) 5:00
d) 6:00
—
## 📚 **भाग 2 – SAT (Scholastic Aptitude Test)**
### (A) **गणित**
6. 25% of 400 = ?
a) 25
b) 50
c) 75
d) 100
7. एका आयताची लांबी 10 सेमी आणि रुंदी 6 सेमी आहे. परिमिती किती?
a) 16 सेमी
b) 32 सेमी
c) 36 सेमी
d) 40 सेमी
—
### (B) **विज्ञान**
8. वनस्पती अन्ननिर्मितीची प्रक्रिया कोणती?
a) प्रकाशसंश्लेषण
b) श्वसन
c) पचन
d) संवहन
9. पाण्याचे वायुरूप काय म्हणतात?
a) बर्फ
b) ढग
c) वाफ
d) पाऊस
—
### (C) **समाजशास्त्र**
10. भारताचे पहिले पंतप्रधान कोण होते?
a) डॉ. राजेंद्र प्रसाद
b) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
c) पंडित नेहरू
d) सरदार पटेल
11. “जय जवान जय किसान” हा नारा कोणी दिला?
a) महात्मा गांधी
b) लालबहादूर शास्त्री
c) सुभाषचंद्र बोस
d) नेहरू
—
## ✅ **उत्तरसंकेत (Answer Key):**
1-c, 2-a, 3-b, 4-b, 5-c, 6-d, 7-b, 8-a, 9-c, 10-c, 11-b